De geschiedenis van Inter Amicos

vroegejarenRederijkerskamer Inter Amicos was in de begin jaren vooral een mannen aangelegenheid. Op de foto staan spelers en bestuur geschaard rond het vaandel. Van links naar rechts Staande: Bertus Bosman, J. Smit, E. Tappe, V.d. Berg, Stroming, J. van Randwijk, K. Bosman. Zittend: Wim van Aken, H. v.d. Kloet, H.C.W. Ruisch, J. Montens, Stevens en P.T 'Sas

Het begon in de Vriesestraat

De Vriesestraat is voor de Koninklijke Rederijkerskamer Inter Amicos historische grond. Want meer dan 110 jaar geleden, om precies te zijn op 25 oktober 1896, staken op een zolderkamertje in de Vriesestraat nr. 8 (Boven het huidige Verboom & de Meer) aldaar vijf jongelui de koppen bijeen en werd een toneelclubje opgericht. Dat kwintet bestond uit de heren: Rijgersberg, Thijssen, Van Oppen, Kool en Cocural, die geen van allen meer in leven zijn. De pers maakte de geboorte wereldkundig en tekende er bij aan, dat de heren het heilige voornemen koesterden door "flinke studie en krachtig optreden" het Dordtse publiek menig genoeglijke avond te bezorgen. Aanvankelijk was de schriele baby niet bij machte een "krachtdadig" geluid te laten horen. Doch toen men een maand of vier later besloot de smalle rooms-katholieke basis te verbreden tot een neutrale grondslag, kregen de fletse wangen van de boreling meteen wat meer kleur en waageden de initiatiefnemers zich aan het blijspel "Driftig en lakoniek" met in de kas de somma van... fl. 7,30. Het succes was volkomen. En onder de energieke leiding van Wim Rijgersberg wilden de kamerleden op dezelfde weg voortgaan. Toch duurde het tot oktober 1915 eer men zich durfde te wagen aan een avondvullend stuk: "Jan Ongeluk...". (De acteurs waren beslist niet bijgelovig).

Inter Amicos speelde toen in het lokaal Van der Horst, later omgedoopt tot lokaal Van Dongen. De voortreffelijke akoustiek zullen vele oudere stadsgenoten zich nog herinneren, evenals de bühne, die de tekenende bijnaam van schavot droeg. Die ontspanningsavonden kweekten spoedig een vaste kern van bezoekers, voor wie het stereotiepe bal-na evenwel de grootste trekpleister vormde. Om het honorarium van een balletmeester uit te sparen - fl.2,50 betekende voor de berooide kas een aderlating - sierde Kees Ruisch zich met een juweel van een kuitbroek en waakte er, geassisteerd door zijn paranimfen angstvallig voor, dat de avond vlot en netjes verliep.

opgaandezon
October 1926 - De Opgaande Zon van Herman Heijermans
Spelers: Koos van Randwijk, Ploon Simons, Dolf Liepman en Ams Liepman

noorland100 jaar Inter Amicos
Burgemeester Jan Noorland

Als beschermheer van Inter Amicos, de oudste rederijkerskamer van gans Nederland, hoort het tot mijn verplichtingen enkele malen per jaar acte de présence te geven bij de première van een nieuw stuk of bij bijzondere gebeurtenissen. Neem maar van mij aan, geachte amicos, dat er verplichtingen zijn die mij zwaarder vallen. Want behalve, dat ik het een grote eer vind uw gezelschap nu al ruim tien jaar te mogen "beschermen"; ik vind het vooral ook een groot genoegen. Als het even kan, maken mijn vrouw en ik dan ook graag tijd vrij om voorstellingen mee te maken. Speciale voorkeur voor genres en auteurs heb ik niet. Of een stuk nu klassiek of modern, zwaar op de hand of vederlicht, tragisch of komisch is: als het boeiend geïnterpreteerd wordt en goed gespeeld, geniet ik ervan. Vrijwel nooit word ik in mijn hooggespannen verwachtingen teleurgesteld. Inter Amicos noemt zich weliswaar in alle bescheidenheid een amateur-gezelschap, maar de leden gaan zo ongelofelijk gedreven te werk, dat het resultaat zich niet zelden kan meten met wat beroepsartiesten presteren. Als ik bij jullie op die "publieke tribune" zit, mijmer ik tussen de bedrijven door wel eens over de overeenkomsten tussen toneel en publiek. En tussen acteurs en politici. Die hebben namelijk véél gemeen. Ze moeten beiden "podium-personality" hebben, hun publiek kunnen bespelen en kunnen overtuigen. Retoriek en gevoel voor drama zijn onontbeerlijk. Allebei moeten ze van een mug een olifant kunnen maken? en van een olifant een mug. Er zijn ook verschillen. Het belangrijkste verschil is dat toneelspelers gewoon kunnen toégeven, dat ze die mooie woorden en diepe gedachten niet van zichzelf hebben. Misschien had ik toneelspeler moeten worden. Mijn eerste en enige ervaring met dit mooie metier heb ik trouwens opgedaan op de planken van Inter Amicos. Dat was bij de officiële opening van het eigen theater. Voor een select publiek van toneelliefhebbers heb ik toen enkele zinnen op rijm mogen declameren in de stijl van P.C. Hooft. Het succes smaakte naar meer, maar omdat u mij daarna geen contract hebt aangeboden, heb ik me sindsdien weer tot de doorlopende voorstelling van de politiek beperkt. Maar even serieus, ik heb nog een hartenwens. Vroeger werden vrijwel alle voorstellingen in Schouwburg Kunstmin gegeven. Toen Kunstmin in de steigers werd gezet voor de grote renovatie, kreeg Inter Amicos een eigen onderkomen. En tegenwoordig gebeurt alles in eigen huis, inclusief de recepties en de borrel ter afsluiting. Ik weet dat het gezelschap daar heel blij mee is en terecht, want zo'n huiskamertheater heeft veel charme. Het is klein, druk en gezellig en hopelijk wordt er nog in lengte van dagen toneel gespeeld. Maar inmiddels is de Dordtse schouwburg in volle glorie herrezen. Schouwburg Kunstmin fungeert weer als het hart van het culturele leven in Dordrecht en de regio. Daarom vind ik dat Inter Amicos daar eigenlijk tenminste éénmaal per jaar een stuk ten tonele moet voeren. Want de mooiste provinciale schouwburg en het beste amateur-gezelschap horen voor mij toch een beetje bij elkaar. Rest mij jullie nog heel veel succes en 100 jaar erbij te wensen. Proficiat.

100 jaar Inter Amicos
Namens de Commissie Inter Amicos 100-jaar

leden100jr
v.l.n.r.: 1e rij liggend, Bianca Dubbelman, Eric Heugens, Marike Bastiaans, Marjolijn Kruyne. 2e rij zittend: Margriet Trausel, Romy van Krieken, André Kwakemaat, Jaap Groeneweg, Tineke Adeney, Thea Hüsen, Yvonne van Amelsvoort, Marco den Haan, Henk van Kralingen, Jan Willem den Boer, Koos Schaareman. 3e rij staand: Adri van Nes, Henk Overduin, Cor van der Vliet, José Orta, Wim Hofman, Bas Heijstek, Jan van Zurk, Adri Beerentemfel, Jan Beerentemfel, Alex Brand, Trees den Hals, Hillegonda den Hals, Niek den Hals, Gré Kuhlemeier, Lenie Groeneweg, Willeke Hulsker, Joke Pieterse. Niet op de foto: Tonneke Boin, Evelyne Florusse, Mireille Hollensleben, Margo den Hals, Cora de Vries, Peter Ista, Trude Ista, Erna Nederlof, Joke Passchier, Arie van Pelt, Nelleke van Pelt, Hillegonda Visser, Neeltje Derksen, Mart Hurkmans, Richard van Kralingen, Jeroen van Kralingen, Ton van Krieken.

Hoe vaak ik dit jaar dit zinnetje heb geschreven weet ik niet meer, maar zeker wel zo vaak dat ik volkomen vergeten was, dat ik had toegezegd namens de Cie I.A.-100 jaar een bijdrage te leveren aan het jubileumboekje uit naam van de vier Cie-leden. Totdat….,ja, totdat zij mij er fijntjes aan herinnerden dat van vele kanten bijdragen waren ontvangen, behalve van ons zelf. Zo gaat dat vaak! Je bent te druk bezig met de organisatie rond het jubileumprogramma: de sponsoracties; het jubileumboekje; de foto's etc. etc. en dan vergeet je een afspraak. Wel beste lezers, waarom wij met zijn vieren in deze jubileumcommissie zitten is niet helemaal duidelijk, maar wij vonden elkaar in het allesomvattende idee dat er wel "iets" moest gebeuren met onze 100-jarige vereniging. Op de algemene ledenvergadering in september 1994 staken wij dus spontaan onze vinger op toen het bestuur voorzichtig vroeg of er leden waren die alvast eens wilden nadenken over het jubileum in 1996. Alle vier hebben we zo'n speciale band met I.A., dat we vrij snel te porren zijn voor een activiteit of de organisatie daarvan.Zo hadden we al vrij snel een feestprogramma voor elkaar met allerlei activiteiten gedurende het jubileumjaar 1996. Tussen officiële opening en sluiting behelsde dat programma onder meer: presentatie op de Nieuwjaarsreceptie van B & W te Dordrecht; deelname aan een drietal activiteiten rond het Schefferproject; het voorjaarsstuk de Stoelen; deelname aan het eenakter festival; het jubileumstuk: Happy End; sponsoracties; een jubileumboekje; fotosessies; artikelen in dag- en weekbladen en een gezellige dag uit met alle leden en medewerkers. Alle vier Cie-leden lieten hun fantasie en organisatievermogen de vrije loop, maar daar stak de penningmeester vrij snel een stokje voor en dat stokje werd zelfs vrij snel een stevige balk toen duidelijk werd dat de speelkosten van het jubileumstuk dermate hoog leken te zijn dat we pas op de plaats moesten maken en we ons wat terughoudender moesten opstellen. Dat pas op de plaats maken betekende dat de jubileumcommissie keer op keer het programma moest herzien, maar dat hebben we gedaan vanuit het besef dat ook onze bomen niet tot in de hemel groeien. Een van onze activiteiten was het produceren van een jubileumboekje en dat hebt U nu in handen. Uit de teksten daarin zal blijken dat I.A. in de harten van velen een zeer bijzondere plaats inneemt. De Commissie hoopt dat dat nog een lange reeks van jaren zo mag blijven. Op naar de 200 jaar en dan zullen er naar alle waarschijnlijkheid wel weer een aantal leden of medewerkers zijn die enige activiteiten bedenken rond het tweede eeuwfeest. Dat zullen wij niet zijn, wij hadden onze handen vol aan het eerste eeuwfeest. We hopen dat u Inter Amicos een warm hart blijft toedragen en dat onze vereniging kan blijven bijdragen aan een boeiend cultureel klimaat in Dordrecht en omstreken. De Commissie Inter Amicos 100-jaar bestaat uit: Margriet Trausel, Jaap Groeneweg; Bas Heijstek, Jan van Zurk.